Wersja kontrastowa
 A
 A
 A

Działalność egzaminacyjna izb rzemieślniczych

W obecnym stanie organizacyjnym samorządu gospodarczego rzemiosła działa 30 izb rzemieślniczych, w tym 27 izb jest zrzeszonych w Związku Rzemiosła Polskiego, 486 cechów branżowych i wielobranżowych, a w nich zrzesza się około trzysta tysięcy rzemieślników. Komisje egzaminacyjne istnieją wyłącznie przy izbach rzemieślniczych z tym, że oczywiście mogą przeprowadzać egzaminy podczas tzw. sesji wyjazdowych, co ma istotne znaczenie zwłaszcza w przypadku egzaminów czeladniczych. Komisji czeladniczo i mistrzowskich - bo obecnie tylko w takiej postaci organizacyjnej występują - jest około ponad dwa tysiące w całym kraju, a w ich skład wchodzi blisko ponad osiem tysięcy fachowców. Rekrutują się oni głównie ze środowiska rzemieślniczego, ale nie wyłącznie. W pracach komisji uczestniczą licznie osoby spoza tego środowiska jak np. nauczyciele szkół zawodowych, wykładowcy z zakładów doskonalenia zawodowego, a także osoby zatrudnione poza rzemiosłem. Utrzymanie tej zasady ma istotne znaczenie ze względu na wymianę doświadczeń, przepływ wiedzy i to zarówno o metodzie egzaminowania, jak i na temat nowości technicznych.

Samorząd rzemiosła, doskonaląc przez lata system własny egzaminów zawsze wiele uwagi poświęcał poziomowi organizacyjnemu egzaminowania, troszczył się o właściwy dobór egzaminatorów i organizował proces ich doskonalenia. Wewnętrzne przepisy (ustalił to MEN) określają kwalifikacje formalne (np. tytuł mistrza i trzyletnia praktyka czy tytuł inżyniera w zawodzie i dwuletnia praktyka) kandydata do pracy w komisji. Ponadto musi on wykazać przygotowanie pedagogiczne. Kandydaci ze środowiska rzemieślniczego powinni uzyskać rekomendację cechu. Ustalono, jako zasadę, iż w chwili powołania do pracy w komisji kandydat nie powinien przekroczyć 65 roku życia. Członkowie komisji są powoływani na okres kadencji trwającej cztery lata, oczywiście z prawem powtórnego powołania na kolejną kadencję. Po powołaniu członkowie komisji są kierowani na organizowane przez izby rzemieślnicze szkolenia z dziedziny metodyki egzaminowania, zasad formalnych pracy komisji, trybu przeprowadzania egzaminów. Zapis stosownej uchwały Zarządu Związku Rzemiosła Polskiego wyklucza możliwość udziału w sesjach egzaminacyjnych osób, które w takim szkoleniu nie uczestniczyły.

Władze samorządu rzemiosła wiele uwagi poświęcają działalności komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych, a problematyka ta znajduje swoje odbicie także w dokumentach kongresów Rzemiosła Polskiego. Ilustracją może być Uchwała Kongresu z czerwca 1995 roku, w której cały dział poświęcono zagadnieniom doskonalenia warunków przeprowadzania egzaminów, właściwemu doborowi kadry egzaminatorów, organizowaniu systematycznego jej doskonalenia.

Komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych w 2017 r przeprowadziły - z wynikiem pozytywnym - około 2,5 tys. egzaminów mistrzowskich i około 29 tys. egzaminów czeladniczych.

Cechą rzemieślniczego systemu potwierdzania kwalifikacji zawodowych jest organizowanie egzaminów poza macierzystym zakładem pracy kandydata i bez udziału w komisji jego mistrza szkolącego - pracodawcy. Trzeba wyłączyć z zespołu egzaminacyjneg osoby związane z kandydatem powinowactwem, pokrewieństwem albo stosunkiem pracy. Ma to istotne znaczenie w odniesieniu do egzaminów czeladniczych, gdyż w rzemiośle uczy się zawodu około 90 tysięcy młodocianych. Komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych zachowują status niezależności i obiektywizmu, czego stałym elementem jest oddzielenie miejsca przeprowadzania egzaminu i osób przeprowadzających ten egzamin od miejsca pracy czy nauki kandydata. Przyjęta w reformie systemu edukacji zasada o niezależności komisji egzaminacyjnych wypływa - w opinii środowiska rzemieślniczego - z doświadczeń izbowych komisji egzaminacyjnych i w pełni potwierdza słuszność stosowanych przez nie metod.

Komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych przeprowadzają rocznie - z wynikiem pozytywnym - około 4,4 tys. egzaminów mistrzowskich i około 53 tys. egzaminów czeladniczych. Podczas sesji egzaminacyjnej jest od 5% do 15% ocen negatywnych, a więc podane wielkości należy powiększyć o około 10% w skali całego kraju. Te liczby najlepiej oddają rozmiary działalności egzaminacyjnej izby rzemieślniczej i uzasadniają zainteresowanie władz samorządu doskonaleniem procesu organizacji egzaminów.

Ważnym elementem systemu egzaminowania jest jednolitość wymagań stawianych kandydatom do egzaminów, bez względu na miejsce składania egzaminów. W naszym kraju, przy braku standardów zawodowych i egzaminacyjnych, rozwiązanie tego problemu nie jest proste. Oczywiście na poziomie czeladniczym przesądzającym jest program nauki w zasadniczych szkołach zawodowych, ale też nie zawsze i nie w każdym przypadku wobec stałych zmian programowych. Trudniej jest formułować stosowne wymagania na poziomie mistrzowskim. Organizacja rzemiosła podjęła już na początku lat siedemdziesiątych prace nad ujednoliceniem wymagań egzaminacyjnych na poziomie czeladniczym i mistrzowskim, co znalazło swoje urzeczywistnienie w postaci poradników egzaminacyjnych przeznaczonych zarówno dla kandydatów, jak i - jako materiał pomocniczy - dla członków komisji egzaminacyjnych. Poradniki zawierają systematykę materiału będącego przedmiotem egzaminów, przykładowe pytania, wykaz literatury. Organizowane są spotkania przewodniczących komisji egzaminacyjnych dla poszczególnych zawodów z terenu całego kraju, mające na celu wspólne ustalenie zakresów egzaminów, zestawów prac praktycznych, zestawów pytań do losowania. To są prace mające na celu podnoszenie poziomu jakościowego egzaminów i przyczyniają się do lepszego przygotowania kandydatów. Począwszy od 1 września 1998 roku przebieg egzaminu ma znaczenie dla przyszłości, gdyż nowe wzory świadectw czeladniczych i dyplomów mistrzowskich zawierają ocenę ogólną egzaminu. A więc ocena, będąca odbiciem prezentowanej podczas egzaminu wiedzy i umiejętności towarzyszyć będzie jej posiadaczowi już przez całe życie zawodowe. Rozwiązanie to wzbudziło oczywiście różnorodne oceny - nawet skrajnie negatywne - ale z pewnością ma wpływ na przygotowanie kandydata do egzaminu.

Rzemiosło ma system kształcenia zawodowego i potwierdzania nabytych kwalifikacji "od zawsze" i bez popełniania błędu można stwierdzić, że jest on protoplastą dzisiejszego systemu kształcenia zawodowego i nadawania tytułów zawodowych. Kształtowany przez lata pod wpływem zmian w otoczeniu gospodarczym, politycznym i ekonomicznym zawsze żywo reaguje na nowe wyzwania, czyniąc go elastycznym i otwartym na nowe potrzeby. To upoważnia do stwierdzenia o ścisłym związku z polska kulturą i oczekiwaniami społecznym i gospodarczymi.

Dokumenty wystawiane przez izby rzemieślnicze maja wysoka ocenę i są honorowane w krajach europejskich, gdzie do uruchomienia działalności gospodarczej wymagane są kwalifikacje zawodowe, a więc otwierają polskiemu obywatelowi drogę do tego rynku pracy.

Działalność egzaminacyjna izb rzemieślniczych ma charakter otwartej dla osób dorosłych, które poszukują możliwości potwierdzenia kwalifikacji zawodowych nabytych w drodze długoletniej pracy zawodowej i zawodowego przygotowania teoretycznego. Ma to istotne znaczenie, zwłaszcza dla osób pracujących w zawodach ustawowo obwarowanych dodatkowym obowiązkiem okresowego, potwierdzania kwalifikacji i sprawności zawodowej upoważniającej do wykonywania pracy (np. wynikające z prawa budowlanego czy energetycznego).

Uzyskiwanie rzemieślniczych kwalifikacji zawodowych w trybie izbowych egzaminów czeladniczych i mistrzowskich jest znanym i stosowanym rozwiązaniem w kręgu państw członkowskich UE. Można więc stwierdzić, że zachowanie i doskonalenia tej drogi będzie sprzyjało zwiększeniu szans zatrudnienia polskich obywateli, także w obrębie krajów Unii Europejskiej.

związek rzemiosła polskiego
00-246 Warszawa
ul. Miodowa 14
Centrala
Tel.: 22 504 4 200
Fax: 22 831-96-10
E-mail: zrp@zrp.pl
o nasO ZRPStrukturaOrganyKomisjeUstawa o rzemiośleHistoria ZRPWarunki użytkowania
Działalność ZRPOświata zawodowaProjekt "Czas na staż"Nowa jakość egzaminówPodatki i sprawy gospodarczeUnia europejskaPolityka społecznaFundusze unijneRada duszpasterskaKonkursy i odznaczenia
KontaktPrezes ZRPDyrektor GeneralnyZespołyPraca
© Związek Rzemiosła Polskiego 2018